१६ कात्तिक २०८३, सोमबा

काठमाडौं । नेपाली अभिनेत्री पुष्पा थिङ लामाले अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र क्षेत्रमा नेपालको नाम थप उचाइमा पुर्‍याएकी छन्। अविनाशविक्रम शाह निर्देशित नेपाली चलचित्र ‘एलिफेन्ट्स इन द फग’ (तिनीहरू) मा मुख्य भूमिका निर्वाह गरेकी पुष्पाले अस्ट्रेलियाको गोल्ड कोस्टमा आयोजित १९औँ एसिया प्यासिफिक स्क्रिन अवार्ड्समा उत्कृष्ट अभिनय (बेस्ट पर्फर्मेन्स) को पुरस्कार जितेकी छन्। अक्टोबर ३० मा सम्पन्न समारोहमा घोषणा गरिएको यो सम्मानले नेपाली कलाकारको अभिनय क्षमता र नेपाली चलचित्रको अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थितिलाई थप चर्चामा ल्याएको छ।

चलचित्रमा पुष्पाले ‘पिरती’ नामक पात्रको भूमिका निर्वाह गरेकी छन्। पिरती गाउँको छेउमा बसोबास गर्ने किन्नर समुदायको परिवारकी अगुवा हुन्। जंगली हात्तीको आक्रमणबाट बस्तीलाई जोगाउन उनी र परिवारका सदस्य रातको समयमा जंगल क्षेत्रमा निगरानी गर्छन्। यही क्रममा परिवारकै एक सदस्य हराएपछि कथाले नयाँ मोड लिन्छ। चलचित्रले किन्नर समुदायको जीवन, सामाजिक बहिष्करण, पहिचान, अपनत्व र परिवारको अर्थलाई संवेदनशील ढंगले प्रस्तुत गरेको छ।

पुरस्कार प्राप्त गरेपछि पुष्पाले यो सम्मान आफ्नो जीवन र अभिनय यात्राका लागि विशेष उपलब्धि भएको बताएकी छन्। ‘पिरती’ पात्रलाई पर्दामा जीवन्त बनाउने अवसर दिएकोमा उनले निर्देशक शाह र निर्माता अनुप पौडेलप्रति आभार व्यक्त गरेकी छन्। निर्देशक शाहले पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत पुष्पालाई बधाई दिँदै पात्रलाई पर्दामा उतार्न उनले देखाएको संवेदनशीलता, साहस र इमानदार अभिनयको प्रशंसा गरेका छन्। ‘एलिफेन्ट्स इन द फग’ यस वर्षको मे महिनामा फ्रान्समा आयोजित प्रतिष्ठित कान्स फिल्म फेस्टिभलको ‘अन सर्टेन रिगार्ड’ विधामा छनोट भएको थियो। उक्त विधामा चलचित्रले जुरी पुरस्कारसमेत जितेको थियो। कान्सको आधिकारिक प्रतिस्पर्धाबाहिरको महत्त्वपूर्ण विधामध्ये एक मानिने ‘अन सर्टेन रिगार्ड’मा नेपाली फिचर फिल्म छनोट हुनु नै ऐतिहासिक उपलब्धि थियो। त्यसमा जुरी पुरस्कार जितेपछि चलचित्रले अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म क्षेत्रमा थप चर्चा पाएको थियो।

कान्सपछि चलचित्रले टोरन्टो अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म फेस्टिभल, बुसान अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म फेस्टिभल, बीएफआई लन्डन फिल्म फेस्टिभल, ह्याम्बर्ग र मेलबर्नलगायतका महोत्सवमा पनि स्थान पाएको थियो। यसअघि न्युजिल्यान्ड अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म फेस्टिभलमा उत्कृष्ट चलचित्र र दर्शक पुरस्कारसमेत जितेको यस चलचित्रले एसिया प्यासिफिक स्क्रिन अवार्डमा तीन विधामा मनोनयन प्राप्त गरेको थियो। उत्कृष्ट चलचित्र, उत्कृष्ट निर्देशक र उत्कृष्ट अभिनय विधामा परेको मनोनयनमध्ये पुष्पाले अभिनयतर्फको पुरस्कार आफ्नो नाममा पारिन्।

नेपाल, जर्मनी, ब्राजिल, फ्रान्स र नर्वेका निर्माताहरूको सहकार्यमा बनेको चलचित्रका लेखक तथा निर्देशक अविनाशविक्रम शाह हुन् भने निर्माता अनुप पौडेल हुन्। चलचित्र निर्माणको यात्रा करिब चार वर्ष चलेको निर्माण टोलीले जनाएको छ। पुरस्कार समारोहमा सहभागी हुन टोलीले अस्ट्रेलिया जाने तयारी गरे पनि अन्तिम समयमा यात्रा रद्द गर्नुपरेको थियो। त्यसैले समारोहमा चलचित्रको टोलीको प्रत्यक्ष उपस्थिति रहेन।

पुष्पाको यो उपलब्धि केवल व्यक्तिगत अभिनय सम्मानमा सीमित छैन। नेपाली समाजमा अझै पनि पर्याप्त प्रतिनिधित्व र अवसर नपाएका किन्नर समुदायको कथालाई केन्द्रमा राखेर बनेको चलचित्रले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा मान्यता पाउनु यसको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। मूलधारका चलचित्रमा प्रायः सीमित वा रूढ छविमा प्रस्तुत हुँदै आएको समुदायका पात्रलाई आफ्नै कथा र अनुभवसहित पर्दामा ल्याउने प्रयासले नेपाली सिनेमामा प्रतिनिधित्व र कथावस्तुको विविधताबारे नयाँ बहससमेत सिर्जना गरेको छ।

कान्सको जुरी पुरस्कारपछि अस्ट्रेलियामा प्राप्त पुष्पाको अभिनय सम्मानले ‘तिनीहरू’को अन्तर्राष्ट्रिय यात्रामा अर्को महत्त्वपूर्ण उपलब्धि थपेको छ। नेपाली कथावस्तु, स्थानीय समुदायका अनुभव र मौलिक पात्रले विश्वका दर्शक तथा निर्णायकमाझ स्थान बनाउन सक्छन् भन्ने उदाहरणका रूपमा यस सफलतालाई लिन सकिन्छ।