पछिल्लो १० महिनामा ८६ जना बङ्गलादेशी नागरिक निष्कासित, भिजिट भिसाको दुरुपयोगदेखि मानव तस्करी र अनलाइन ठगीसम्मका गतिविधिमाथि सुरक्षा निकायको निगरानी।

२० कात्तिक २०८३, शुक्रबार

काठमाडौँ । नेपालमा बङ्गलादेशी नागरिकको गिरफ्तारी तथा निष्कासनका घटना पछिल्लो समय बढ्दै गएका छन्। पर्यटक भिसामा नेपाल प्रवेश गरेर भिसाको उद्देश्यविपरीत काम गर्ने, गैरकानुनी रूपमा बसोबास गर्ने तथा विभिन्न आपराधिक गतिविधिमा संलग्न भएको आरोपमा बङ्गलादेशी नागरिकहरू पक्राउ पर्न थालेपछि सुरक्षा निकायले उनीहरूमाथिको निगरानी बढाएको छ।

अध्यागमन विभागको तथ्याङ्कअनुसार पछिल्लो १० महिनामा ८६ जना बङ्गलादेशी नागरिकलाई नेपालबाट निष्कासन गरिएको छ। त्यसमध्ये साउनदेखि असोजसम्मको चार महिनाको अवधिमा मात्रै ५१ जना निष्कासनमा परेका छन्। हाल अध्यागमन विभागको हिरासतमा १८ जना बङ्गलादेशी नागरिक रहेको र उनीहरूमध्ये १२ जनाको कागजात तथा पहिचान पुष्टि गर्न बङ्गलादेशको राजदूतावाससँग सहयोग मागिएको बताइएको छ।

पछिल्लो घटनाक्रममा कात्तिक १६ गते काठमाडौँका विभिन्न स्थानबाट पाँच जना विदेशी नागरिक पक्राउ परेका थिए। तीमध्ये चार जना बङ्गलादेशी र एक जना भारतीय नागरिक रहेको अध्यागमन विभागले जनाएको छ। त्यसको एक साताअघि पनि दुई जना बङ्गलादेशी नागरिक पक्राउ परेका थिए। पक्राउ परेकाहरूलाई थप अनुसन्धान तथा आवश्यक कारबाहीका लागि अध्यागमन विभागमा बुझाइएको छ।

पर्यटक भिसामा नेपाल प्रवेश गरेर अनुमति नलिई काम गर्ने, भिसाको म्याद सकिएपछि पनि नेपालमै बस्ने तथा भिसामा उल्लेखित उद्देश्यभन्दा फरक गतिविधि सञ्चालन गर्ने घटनाहरू भेटिएका छन्। एक महिनाअघि काठमाडौँमा १० जना बङ्गलादेशी नागरिकलाई अवैध रूपमा नेपाल प्रवेश गरी पस्मिना उद्योगमा काम गरिरहेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो।

नेपाललाई युरोप, अमेरिका तथा क्यानडालगायत मुलुक पुग्ने ट्रान्जिटका रूपमा प्रयोग गर्ने गिरोहबारे पनि अनुसन्धान भइरहेको छ। यसअघि बङ्गलादेशी युवालाई अमेरिका, क्यानडा तथा युरोपका विभिन्न मुलुक पठाइदिने प्रलोभन देखाएर नेपाल ल्याउने र रकम असुल्ने घटनामा संलग्न व्यक्तिहरू पक्राउ परेका थिए। केही घटनामा पीडितलाई होटलमा बन्धक बनाएर यातना दिएको आरोपसमेत लागेको थियो।

काठमाडौँको ठमेल क्षेत्रमा सामाजिक सञ्जालमार्फत नक्कली खाता बनाएर विदेशी नागरिकलाई सम्पर्क गर्ने, ब्ल्याकमेलिङ गर्ने तथा रकम असुल्ने गतिविधिमा केही बङ्गलादेशी नागरिकमाथि अनुसन्धान भएको छ। गत जेठमा ठमेलबाट पक्राउ परेका १५ जना बङ्गलादेशी नागरिकमाथि पनि यस्तै गतिविधिमा संलग्न रहेको आरोप लागेको थियो। ललितपुरमा पक्राउ परेका केही बङ्गलादेशी नागरिकको हकमा अनुमतिभन्दा बढी विदेशी मुद्रा भेटिएपछि सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी अनुसन्धानका लागि सम्बन्धित निकायमा पठाइएको थियो।

प्रहरी अधिकारीहरूका अनुसार पछिल्लो एक वर्षमा हवाई मार्गबाट मात्रै १ लाख १७ हजार ६८२ पटक बङ्गलादेशी नागरिकको नेपाल आवागमन भएको छ। यसमध्ये ५८ हजार ८७९ जना नेपाल भित्रिएका र ५८ हजार ८०३ जना बाहिरिएका छन्। यसले नेपाल र बङ्गलादेशबीच नागरिकको आवागमन उल्लेख्य रहेको देखाउँछ।

अधिकारीहरूका अनुसार खुला तथा सहज आवागमनका अवसर, भिसा प्रक्रियाको दुरुपयोग, सीमापार सम्पर्क सञ्जाल र अन्तर्राष्ट्रिय आपराधिक गिरोहको सम्भावित गतिविधिले सुरक्षा चुनौती थपेको छ। बङ्गलादेशबाट भारत हुँदै नेपाल प्रवेश गर्ने रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आवागमनसम्बन्धी सुरक्षा चासोले पनि निगरानी बढाउन भूमिका खेलेको अधिकारीहरूको भनाइ छ। यद्यपि रोहिङ्ग्या शरणार्थी र बङ्गलादेशी नागरिकलाई एउटै समूहका रूपमा बुझ्नु उचित हुँदैन।

अध्यागमन विभागका अनुसार गैरकानुनी रूपमा बसेका विदेशी नागरिकको पहिचान भएपछि भिसा शुल्क, विलम्ब शुल्क तथा आवश्यक जरिवाना असुल गरी निष्कासन गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइन्छ। गम्भीर आपराधिक गतिविधिमा संलग्न भएको आरोप लागेकाहरूलाई भने सम्बन्धित कानुनअनुसार प्रहरी अनुसन्धान र न्यायिक प्रक्रियामा लगिन्छ। आवश्यकताअनुसार निश्चित अवधिका लागि नेपाल प्रवेशमा प्रतिबन्ध लगाउँदै कालोसूचीमा राख्ने व्यवस्था पनि छ।

नेपालमा बङ्गलादेशी नागरिकको गिरफ्तारी बढ्नुको अर्थ सबै बङ्गलादेशी नागरिक आपराधिक गतिविधिमा संलग्न छन् भन्ने होइन। नेपालमा अध्ययन, पर्यटन, व्यापार तथा अन्य वैधानिक प्रयोजनका लागि आउने नागरिकको अधिकार सुरक्षित राख्दै गैरकानुनी गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिमाथि निष्पक्ष अनुसन्धान र कानुनी कारबाही गर्नु अहिलेको मुख्य चुनौती बनेको छ।

यसले नेपालको अध्यागमन प्रणाली, विदेशी नागरिकको आवागमन अनुगमन र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा निकायबीचको सूचना आदानप्रदानलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता पनि औँल्याएको छ।