असोज २४, २०८३ शनिबार

काठमाडौं :  वर्षौंदेखि राज्यको पहिचान र अधिकारबाट वञ्चित रहँदै आएका कैलालीका मुक्त कमैयाहरूले लामो प्रतीक्षापछि खुसीको सास फेरेका छन्। विसं २०५७ साउन २ गते कमैया मुक्तिको घोषणा भएको दुई दशकभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि परिचयपत्र पाउन नसकेका भजनी नगरपालिकाका छुट मुक्त कमैयाहरूले अन्ततः २६ वर्षपछि आधिकारिक परिचयपत्र प्राप्त गरेका छन्।

भजनी नगरपालिकाले आफ्नै पालिकाभित्रको मुक्त कमैया, कमलरी तथा हलिया पुनर्स्थापना कार्यविधि अनुसार छुटमा परेका परिवारहरूलाई परिचयपत्र वितरण गर्न थालेको हो। लामो समयसम्म राज्यको सेवा–सुविधा र पहिचानविहीन जीवन बिताउन बाध्य रहेका यी परिवारहरूले २६ वर्षको अन्तरालमा आफ्नै हातमा परिचयपत्र पाउँदा उनीहरूको अनुहारमा खुसीका आँसु छल्किएका छन्। यसलाई मुक्त कमैया समाजका केन्द्रीय अध्यक्ष पशुपति चौधरीले मुलुककै लागि एउटा नमुना तथा ऐतिहासिक कार्य भनी प्रशंसा गर्नुभएको छ।

भजनी नगरपालिकामा कुल करिब एक हजार चार सय मुक्त कमैया परिवार रहेका छन्, जसमध्ये आधाभन्दा बढीले यसअघि नै परिचयपत्र पाएर पुनर्स्थापना भइसकेका छन्। तर, ७०७ परिवार भने लामो समयदेखि परिचयपत्रविहीन अवस्थामा रहँदै आएका थिए। हाल प्राविधिक शाखाका इन्जिनियर अजय डगौराका अनुसार नगरपालिकाको १ देखि ९ वटै वडाबाट पहिलो चरणमा ६० परिवारलाई परिचयपत्र हस्तान्तरण गरिएको छ भने बाँकी परिवारलाई पनि वडा कार्यालयमार्फत छिट्टै उपलब्ध गराउने तयारी गरिएको छ।

मधुवन, सिर्जना बस्ती, गौनहिया र मिलन बस्तीजस्ता क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका यी विपन्न परिवारहरूले परिचयपत्र पाएसँगै अव उनीहरूको स्थायी पुनर्स्थापना र राज्यका सेवासुविधाहरू प्राप्त गर्ने बाटो खुलेको छ। यस संवेदनशील र मानवीय कदमले वर्षौंसम्म पीडा र उपेक्षा सहेका मुक्त कमैयाहरूको जीवनमा नयाँ आशा र न्यायको किरण छरेको महसुस भएको छ।

मुक्त कमैया भन्नाले नेपालको तराई क्षेत्रमा दशकौँदेखि जमिनदारहरूको घरमा पुस्तौनी ऋण चुक्ता गर्न र बाँच्नका लागि बन्धक सरह श्रम शोषणमा पर्न बाध्य पारिएको समुदायलाई बुझाइन्छ, जसलाई नेपाल सरकारले २०५७ साल साउन २ गते एक ऐतिहासिक घोषणा मार्फत मुक्त गरेको थियो र सरकारले उनीहरूको पुनर्स्थापनाका लागि परिचयपत्र वितरणको कार्य अगाडि बढाएतापनि विभिन्न कारणले त्यतिबेला छुटेका परिवारहरू लामो समयसम्म परिचयपत्र र राज्यका सुविधाबाट वञ्चित रहँदै आएका थिए ।