खानेतेलको नयाँ गुणस्तर मापदण्डको तयारी

१० असोज २०८३, शनिबार

काठमाडौँ, असोज १० गते । नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभागले खानेतेलको गुणस्तर, प्याकेजिङ र लेबलिङलाई थप सुरक्षित एवं व्यवस्थित बनाउने गरी नयाँ गुणस्तर मापदण्डको तयारी गरेको छ । विभागले तोरी, भटमास (सोयाबिन) र सूर्यमुखी (सनफ्लावर) तेलको गुणस्तरमा समस्या देखिन थालेपछि नयाँ गुणस्तर मापदण्डको अन्तिम मसौदा तयार गरेको हो ।

प्रस्तावित मापदण्डमा तेलको गुणस्तर परीक्षणसँगै उपभोक्तालाई भ्रममा पार्ने प्रचारात्मक दाबी, प्याकेजिङ र लेबलमा राख्नुपर्ने विवरण तथा तेल उत्पादन र बिक्रीमा प्रयोग हुने भाँडासम्बन्धी व्यवस्था गरिएको छ ।

तोरी र सूर्यमुखी तेललाई खान मिल्ने र नमिल्ने गरी दुई श्रेणीमा स्पष्ट वर्गीकरण गरेको उल्लेख हुनुपर्ने व्यवस्था मसौदामा छ । सूर्यमुखी तेललाई प्रेसबाट निकालिएको (एक्स्ट्र्याक्टेड) र रासायनिक घोल प्रयोग गरी निकालिएको (सोल्भेन्ट (एक्स्ट्र्याक्टेड) गरी दुई प्रकारमा वर्गीकरण गरिएको छ ।

दुवै प्रकारमा रिफाइन्ड र ग्रेड–१ गरी दुई तह तोकिएको छ । सोल्भेन्ट एक्स्ट्र्याक्टेडतर्फको ग्रेड–१ तेल सिधै खान नमिल्ने भएकाले उपभोक्ता प्याकमा बिक्री गर्न नपाइने प्रस्ताव छ । यस्तो तेल राखिएको भाँडामा ठुला अक्षरमा ‘खान नहुने’ चेतावनी लेख्नुपर्ने छ । सोयाबिन तेललाई भने रिफाइन्ड, डिगम्ड र ग्रेड–१ गरी तीन तहमा वर्गीकरण गरिएको छ ।

रिफाइन्ड तेललाई मात्र सिधै खानयोग्य मानिएको छ । डिगम्ड र ग्रेड–१ तेललाई वनस्पति घिउ वा रिफाइन्ड तेल उत्पादनको कच्चा पदार्थका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ । त्यस्ता तेल खुद्रा प्याकेटमा बिक्री गर्न नपाइने र कन्टेनरमै ‘खानका लागि होइन’ भन्ने स्पष्ट चेतावनी राख्नुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ ।

विभागका सूचना अधिकारी पारसमणि यादवले खानेतेलका प्याकेटको लेबलमा ‘सुपर रिफाइन्ड’, ‘एक्स्ट्रा रिफाइन्ड’, ‘माइक्रो रिफाइन्ड’, ‘डबल रिफाइन्ड’, ‘अल्ट्रा रिफाइन्ड’, ‘एन्टी–कोलेस्टेरोल’, ‘कोलेस्टेरोल फाइटर’ र ‘कोलेस्टेरोल फ्रेन्डली’ जस्ता उपभोक्तालाई भ्रममा पार्न सक्ने विज्ञापन गर्ने तर व्यवहारमा नहुने भएपछि त्यसलाई रोक्ने प्रस्ताव गरिएको जानकारी दिनुभयो ।

यस्ता शब्दलाई उत्पादनको गुणस्तरभन्दा बढी प्रचारमुखी दाबीका रूपमा प्रयोग गर्न नदिने व्यवस्था प्रस्ताविक मापदण्डमा गरिएको उहाँले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार तोरीको तेलमा सिसा र आर्सेनिक अधिकतम ०.१ मिलिग्राम, क्याडमियम एक मिलिग्राम र पारो ०.२५ मिलिग्राम प्रतिकेजीभन्दा बढी हुन नहुने प्रस्ताव गरिएको छ । पेरोक्साइड भ्यालु अधिकतम १० मिलिइक्विभ्यालेन्ट तोकिएको छ ।

प्रस्तावित मापदण्ड लागु भएपछि बजारमा बिक्रीका लागि पठाइने प्रत्येक तेलको बट्टा वा प्याकेटमा नेपाली वा अङ्ग्रेजी भाषामा स्पष्ट लेबल राख्नुपर्ने छ । लेबलमा उत्पादनको नाम, तेलको प्रकार र ग्रेड, खुद तौल, उत्पादकको नाम र ठेगाना, दर्ता भएको ट्रेडमार्क, ब्याच वा लट नम्बर तथा उत्पादन भएको महिना र वर्ष उल्लेख गर्नुपर्ने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ ।

उत्पादकले खाद्य स्वच्छता तथा गुणस्तर ऐन, २०८१ र मानक नाप र तौल ऐन, २०२५ का प्रावधानसमेत पालना गर्नुपर्ने प्रस्तावित मापदण्डमा उल्लेख छ । सूचना अधिकारी यादवले सबै पक्षको आवश्यकता र निवेदनका आधारमा मापदण्ड तयार गरिएको र स्वीकृतिका लागि प्रक्रिया अघि बढिरहेको जानकारी दिनुभयो ।

उपभोक्ता अधिकारकर्मीको बुझाइमा प्रस्ताविक मापदण्डमा तेलको गुणस्तर, लेबलिङ तथा रासायनिक तत्वको सीमासहितका विषय समेटिनु सकारात्मक भए पनि यो प्रभावकारी कार्यान्वयनमा नआएसम्म भन्न सकिँदैन । उपभोक्ता अधिकार तथा अनुसन्धान मञ्चका अध्यक्ष माधव तिमिल्सेनाले तेल उत्पादकले लेबलमा अन्तर्राष्ट्रियस्तरका गुणस्तरको दाबी गर्ने तर प्रयोगशाला परीक्षणबाट त्यो गुणस्तर नदेखिने समस्या विगतमा रहँदै आएको बताउनुभयो ।

Source : Gorkhapatra

तपाईंको प्रतिकृया

𝚆𝚎 𝚛𝚎𝚙𝚘𝚛𝚝 𝚝𝚘 𝚢𝚘𝚞

खानेतेलको नयाँ गुणस्तर मापदण्डको तयारी

अन्य खबर

होसियार ! कतै तपाईको पनि अकाउंट ह्याक होला नी -' नेपाली गर्ल ' नामको एपबाट साबधान

होर्डिङ बोर्ड, सामाजिक संजाल र अन्य सञ्चारमाध्यमबाट मदिराका विज्ञापन तत्काल हटाउन निर्देशन

होन्डुरसको महिला कारागारमा ग्यांग वार हुँदा ४१ कैदीको मृत्यु

होटल भदगाउँलाई दक्षिण एशियाली पर्यटन पुरस्कार (SATA) २०२५ मा ‘लीडिङ बुटिक होटल/रिसोर्ट’ श्रेणी

हेलाे सरकारमा बारम्बार साेधिने प्रश्नहरू

हेबीवेट छक्कापञ्जा ४’ र ‘छड्के २’ प्रदर्शन हुने भएपछि ‘परस्त्री’ र ‘परदेशी २’को रिलिज रोकियो

ताजा खबर

महासभालाई सम्बोधन गरी प्रधानमन्त्री बालेन स्वदेश फिर्ता, जलवायु संकटबारे विश्व समुदायको ध्यान आकर्षित

खानेतेलको नयाँ गुणस्तर मापदण्डको तयारी

न्युयोर्कमा संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औं महासभामा प्रधानमन्त्रीबाट भएको सम्बोधनको पूर्णपाठ

२० औं एसियन गेम्स क्रिकेट: नेपालको विजयी सुरुवात, अफगानिस्तान ५ विकेटले पराजित

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ८१औँ महासभामा सहभागी हुन प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह न्युयोर्कतर्फ प्रस्थान

एसियाली खेलकुद: बक्सिङमा नेपाललाई पहिलो सफलता, खगेन्द्रको सानदार जित

युकी आङ्देम्बेको दबदबा: चीनको मञ्चमा अदम्य 'गोर्खाली' को सानदार जित

चुनावी घातको लेखाजोखा: कांग्रेस अनुशासन समितिको एक्सनमा दीपकुमार उपाध्याय र आशीष शर्मा