असोज १७, २०८३ शनिबार

काठमाडौं : नेपालमा ब्याक्टेरियाजन्य रोग ‘स्क्रब टाइफस’ को सङ्क्रमण तीव्र गतिमा फैलिएको छ। इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा का अनुसार सन् २०२६ को जनवरीदेखि असोज १७ गतेसम्म देशभर ९ हजार ८७२ जनामा यो रोगको सङ्क्रमण पुष्टि भइसकेको छ। हुम्ला, मुगु र डोल्पाबाहेक मुलुकका ७४ जिल्लामा सङ्क्रमण फैलिसकेको छ भने पछिल्लो एक महिनाको अवधिमा मात्रै २ हजार ७१८ जना नयाँ सङ्क्रमित थपिएका छन्, जसले वर्षायामपछिको जोखिमलाई उच्च देखाउँछ। सङ्क्रमण सातै प्रदेशमा देखिएको छ, जहाँ लुम्बिनी प्रदेशमा सबैभन्दा धेरै सङ्क्रमित भेटिएका छन् भने कर्णाली, सुदूरपश्चिम, गण्डकी र कोशी प्रदेशमा पनि सङ्क्रमणको दर उच्च रहेको छ। कोशी प्रदेशमा मात्रै १ हजार ६८ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएकोमा संखुवासभा जिल्लामा सबैभन्दा बढी ५१३ जना सङ्क्रमित भएका छन्।

विशेष गरी कर्णाली प्रदेशको सल्यान जिल्लामा स्क्रब टाइफसको प्रकोप गम्भीर बनेको छ, जहाँ आठवटै स्थानीय तहमा गरी करिब ६०० जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भइसकेको छ। कान्तिपुरको रिपोर्टअनुसार सल्यानका दार्मा गाउँपालिकामा आठ र छत्रेश्वरी गाउँपालिकामा एक गरी नौ जनाको मृत्यु भएको छ। तर इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले आठ जनाको मृत्युको औपचारिक पुष्टि भइनसकेको जनाउँदै स्थिति अनुसन्धान तथा रोकथामका लागि आफ्नो टोली दार्मा पठाएको छ। सल्यानमा ४ हजारभन्दा बढीको किट परीक्षण गर्दा दार्मा, कुमाख, छत्रेश्वरी, बागचौर, कपुरकोट, बन्गाड कुपिण्डे, कालीमाटी र जिल्ला अस्पतालमा थुप्रै सङ्क्रमित भेटिएका छन्।

स्क्रब टाइफस ओरिएन्टिया त्सुत्सुगामुसी (Orientia tsutsugamushi) नामक ब्याक्टेरियाका कारण हुने सङ्क्रामक रोग हो, जुन घाँसपात, झाडी वा खेतबारीमा पाइने सङ्क्रमित सूक्ष्म माइट (चिगर – किर्ना) को टोकाइबाट मानिसमा सर्छ। यसका मुख्य लक्षणहरूमा उच्च ज्वरो आउनु, जाडो लाग्नु, टाउको र शरीर दुख्नु, लिम्फ नोड सुन्निनु, छालामा बिमिरा देखिनु र किराले टोकेको ठाउँमा कालो दाग बन्नु हुन्। गम्भीर अवस्थामा पेट दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, खोकी र श्वासप्रश्वासमा समस्या समेत हुन सक्छ।

रोगबाट बच्न खेतबारी वा झाडीमा काम गर्दा पूरा शरीर ढाकिने कपडा, लामो बाहुला भएको कमीज, पाइन्ट, जुत्ता र पन्जा लगाउन तथा घरवरिपरिको झाडी सफा राख्न स्वास्थ्यकर्मीहरूले सुझाव दिएका छन्। उच्च ज्वरो आएमा वा लक्षण देखिएमा आफैं जथाभावी औषधि नखाई तुरुन्त नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा गई परीक्षण र उपचार गराउनुपर्छ। सन् २०२५ मा वर्षभरिमा १० हजार १९२ जना सङ्क्रमित भएका थिए भने सन् २०२६ को नौ महिनामै ९ हजार ८७२ जना पुग्नुले यो देशव्यापी जनस्वास्थ्य चुनौती बनेको देखाउँछ।